PHÂN CẤP - PHÂN QUYỀN TRONG MÔ HÌNH CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG HAI CẤP: ĐỘNG LỰC THỂ CHẾ VÀ YÊU CẦU KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC (Tạp chí Khoa học điện tử Việt Nam Hội Nhập, 2026)
Bài viết nghiên cứu sâu sắc về cơ chế phân cấp, phân quyền trong mô hình chính quyền địa phương (CQĐP) hai cấp - một xu hướng tổ chức hành chính đang được nhiều quốc gia hiện đại áp dụng nhằm tối ưu hóa hiệu lực, hiệu quả quản trị nhà nước. Tác giả tập trung phân tích hai khía cạnh cốt lõi mang tính biện chứng: (1) Động lực thể chế thúc đẩy việc phân định thẩm quyền nhằm giải phóng nguồn lực địa phương, nâng cao tính tự chủ và khả năng phản ứng linh hoạt trước nhu cầu của người dân; (2) Yêu cầu kiểm soát quyền lực nhằm ngăn ngừa sự phân mảnh thể chế, lạm quyền, cát cứ địa phương và bảo đảm tính thống nhất của thể chế chính trị quốc gia. Thông qua việc phân tích lý thuyết phân chính thể - hành chính, lý thuyết lựa chọn công công và thực tiễn từ một số quốc gia, bài viết đề xuất các nhóm giải pháp mang tính chiến lược nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đổi mới cơ chế kiểm soát quyền lực (kiểm soát dọc, kiểm soát ngang và kiểm soát xã hội) và nâng cao năng lực thực thi cho CQĐP hai cấp trong bối cảnh cải cách hành chính hiện nay.