PHÂN CẤP - PHÂN QUYỀN TRONG MÔ HÌNH CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG HAI CẤP: ĐỘNG LỰC THỂ CHẾ VÀ YÊU CẦU KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC
DOI:
https://doi.org/10.62829/Từ khóa:
Phân cấp; Phân quyền; Chính quyền địa phương hai cấp; Động lực thể chế; Kiểm soát quyền lực; Thể chế hành chính.Lượt tải xuống
Đã xuất bản
Số tạp chí
Chuyên mục
Cách trích dẫn
Tóm tắt
Bài viết nghiên cứu sâu sắc về cơ chế phân cấp, phân quyền trong mô hình chính quyền địa phương (CQĐP) hai cấp - một xu hướng tổ chức hành chính đang được nhiều quốc gia hiện đại áp dụng nhằm tối ưu hóa hiệu lực, hiệu quả quản trị nhà nước. Tác giả tập trung phân tích hai khía cạnh cốt lõi mang tính biện chứng: (1) Động lực thể chế thúc đẩy việc phân định thẩm quyền nhằm giải phóng nguồn lực địa phương, nâng cao tính tự chủ và khả năng phản ứng linh hoạt trước nhu cầu của người dân; (2) Yêu cầu kiểm soát quyền lực nhằm ngăn ngừa sự phân mảnh thể chế, lạm quyền, cát cứ địa phương và bảo đảm tính thống nhất của thể chế chính trị quốc gia. Thông qua việc phân tích lý thuyết phân chính thể - hành chính, lý thuyết lựa chọn công công và thực tiễn từ một số quốc gia, bài viết đề xuất các nhóm giải pháp mang tính chiến lược nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đổi mới cơ chế kiểm soát quyền lực (kiểm soát dọc, kiểm soát ngang và kiểm soát xã hội) và nâng cao năng lực thực thi cho CQĐP hai cấp trong bối cảnh cải cách hành chính hiện nay.
Tài liệu tham khảo
Bộ Nội vụ (2022), Báo cáo tổng kết thực tiễn thí điểm mô hình chính quyền đô thị tại các thành phố trực thuộc Trung ương, Hà Nội.
Đào Trí Úc (2020), Nhà nước pháp quyền và kiểm soát quyền lực nhà nước, NXB Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
Học viện Hành chính Quốc gia (2021), Giáo trình Đại cương về Chính quyền địa phương, NXB Bách khoa Hà Nội.
Local Autonomy Law of Japan (2020), Official English Translation, Ministry of Internal Affairs and Communications, Tokyo.
Oates, W. E. (1972), Fiscal Federalism, Harcourt Brace Jovanovich, New York.
Tiebout, C. M. (1956), “A Pure Theory of Local Expenditures”, Journal of Political Economy, 64(5), pp. 416-424.
Trần Ngọc Đường (2019), “Phân cấp, phân quyền trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, số 14 (390).
World Bank (2018), Making Decentralization Work: East Asia and Pacific Regional Report, World Bank Publications, Washington DC.
Elinor Ostrom (1990), Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action, Cambridge University Press.
OECD (2019), Making Decentralisation Work: A Handbook for Policy Makers, OECD Publishing, Paris.
United Nations Development Programme (1997), Governance for Sustainable Human Development, UNDP.
Vincent Ostrom, Charles M. Tiebout & Robert Warren (1961), The Organization of Government in Metropolitan Areas: A Theoretical Inquiry, American Political Science Review, Vol.55.
World Bank (2017), World Development Report 2017: Governance and the Law, Washington DC.
UN-Habitat (2022), The Future of Local Government, Nairobi.
