HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN TIẾP CẬN THÔNG TIN TRONG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM: NHỮNG BƯỚC TIẾN, GIỚI HẠN VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ LUẬT NĂM 2016 ĐẾN LUẬT SỬA ĐỔI NĂM 2026
DOI:
https://doi.org/10.62829/Từ khóa:
Quyền tiếp cận thông tin; Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; minh bạch; trách nhiệm giải trình; kiểm soát quyền lực; chuyển đổi số; pháp luật Việt NamLượt tải xuống
Đã xuất bản
Số tạp chí
Chuyên mục
Cách trích dẫn
Tóm tắt
Bài viết phân tích sự phát triển của pháp luật về tiếp cận thông tin ở Việt Nam từ Luật năm 2016 đến Luật sửa đổi năm 2026 trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và chuyển đổi số. Trên cơ sở tiếp cận lý thuyết quyền và phân tích chính sách, bài viết chỉ ra rằng mặc dù khuôn khổ pháp lý đã có bước tiến theo hướng mở rộng phạm vi thông tin và đa dạng hóa phương thức tiếp cận, nhưng vẫn tồn tại khoảng trống trong việc thiết lập quyền tiếp cận thông tin như một thiết chế có khả năng phát huy đầy đủ vai trò trong việc góp phần tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước. Thông qua so sánh hai đạo luật, bài viết lập luận rằng sự phát triển hiện nay chủ yếu diễn ra theo chiều rộng của kỹ thuật thực hiện quyền, trong khi các điều kiện bảo đảm thực thi, đặc biệt là nghĩa vụ giải trình và tính liên thông của hệ thống pháp luật, vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất định hướng hoàn thiện pháp luật theo hướng gắn kết chặt chẽ giữa quyền của công dân và nghĩa vụ của Nhà nước, góp phần nâng cao hiệu lực quản trị và củng cố nền tảng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.
Tài liệu tham khảo
Quốc hội. (2013). Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Quốc hội. (2016). Luật Tiếp cận thông tin số 104/2016/QH13.
Quốc hội. (2026). Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).
Ban Chấp hành Trung ương. (2022). Nghị quyết số 27-NQ/TW về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.
Nguyễn Minh Thuyết, V., Công Giao, V., & Trung Thành, N. (2016). Những vấn đề lý luận và thực tiễn về quyền tiếp cận thông tin ở Việt Nam (Đề tài KX03.17/11-15).
Phan Trung Lý, & Nguyễn Trung Thành. (2020). Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và những vấn đề đặt ra đối với việc thực hiện công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, 15(415).
Nguyễn Trung Thành. (2023). Quyền tiếp cận thông tin trong tố tụng hành chính ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ).
UN Human Rights Committee. (2011). General Comment No. 34: Article 19 - Freedoms of opinion and expression.
Ackerman, J. M., & Sandoval-Ballesteros, I. E. (2006). The global explosion of freedom of information laws. Administrative Law Review, 58(1), 85-130.
OECD. (2020). Open Government and Public Sector Transparency
