MỘT NĂM NHÌN LẠI: NHỮNG KHOẢNG TRỐNG PHÁP LÝ CẦN HOÀN THIỆN CHO MÔ HÌNH CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG HAI CẤP

Tóm tắt

Mô hình chính quyền địa phương (CQĐP) hai cấp (cấp tỉnh và cấp cơ sở) đã chính thức được vận hành đồng bộ trên quy mô toàn quốc tròn một năm. Đây là bước đột phá chiến lược nhằm tinh gọn bộ máy, giảm tầng nấc trung gian, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tối ưu hóa nguồn lực công. Bên cạnh những kết quả tích cực bước đầu về tốc độ xử lý thủ tục hành chính và giảm biên chế, thực tiễn một năm qua đã bộc lộ những xung đột, chồng chéo và khoảng trống pháp lý đáng kể. Bài viết này tập trung phân tích sâu bốn nhóm hạn chế cốt lõi: (1) Sự bất cập trong phân định thẩm quyền và trách nhiệm pháp lý; (2) Cơ chế kiểm soát quyền lực và giám sát của nhân dân khi khuyết một cấp HĐND; (3) Khủng hoảng cục bộ trong phân cấp quản lý ngân sách, tài chính công; (4) Khoảng trống về địa vị pháp lý của đội ngũ công chức và mô hình cơ quan chuyên môn hành chính liên huyện/liên xã. Từ đó, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp lập pháp và lập quy nhằm hoàn thiện thể chế cho mô hình này trong giai đoạn tới.